Zabawy stymulujące rozwój językowy dzieci

Rodzicu!

Upewnij się, że osoby z najbliższego otoczenia Twojego dziecka mówią prawidłowo.


Często jest tak, że dziecko uczy się wady wymowy od osoby, która sprawuje nad nim opiekę, nieświadomie naśladując jej sposób mówienia. Jeśli sami mamy wadę wymowy (lub osoba, która najwięcej czasu spędza z dzieckiem), musimy zadbać o to, by nie przekazać dziecku tej wady.

Wiek przedszkolny daje możliwość usunięcia zaburzeń artykulacyjnych i wyrównania opóźnienia rozwoju mowy. Należy dołożyć wszelkich starań, aby pomóc dziecku przed rozpoczęciem nauki pisania, ponieważ substytucje mają swoje odzwierciedlenie w piśmie, co wpływa z kolei na trudności w nauce i ryzyko niepowodzeń szkolnych.

Nauka mowy odbywa się w sposób ciągły.
Tempo postępów w terapii jest wprost proporcjonalne do tego jak regularnie się ćwiczy.
To wy, rodzice, jesteście głównymi kreatorami rozwoju swoich dzieci i możecie wiele zrobić, aby wydostać dziecko z kłopotów z mówieniem. Wspólne działania rodziców, logopedy, wychowawców pozwolą dziecku szybciej osiągnąć pierwsze sukcesy i wpłyną na jego poziom motywacji do dalszej pracy.

Starajcie się bez pośpiechu i z uwagą spędzać czas z dzieckiem.
Bawcie się razem i rozmawiajcie.



Propozycje zabaw stymulujących rozwój językowy dzieci w wieku od 3-6 lat
(źródło: K. Bieńkowska, Jak dzieci uczą się mówić?, Warszawa 2012 r.)


3. rok życia

1. Wypowiadanie słów z równoczesnym wykonywaniem określonych czynności.

np.:
Skacze piłka po podłodze (podskoki na dwóch nogach);
Skacze piłka na jednej nodze (podskoki na prawej nodze);
Skacze piłka na drugiej nodze (podskoki na lewej);
Skacze piłka wysoko – hop! (wysokie podskoki z trzymaniem się za ręce).

2. Wyliczanki.

Raz, dwa, trzy – wiersz o piłce mówisz ty!
Raz ,dwa, trzy – piosenkę o krasnoludkach śpiewasz ty!
Po usłyszeniu wyliczanki dziecko samo, bądź z rodzicem recytuje/ śpiewa znany tekst.

2. Zgadywanki.

Ence-pence (zamknięcie w dłoni drobnego przedmiotu), ence-pence (kręcenie młynków dłońmi), w której ręce?! (dziecko zgaduje, w której ręce ukryty jest przedmiot).

3. Rymowanki.

Na siedząco:
Tup, tup, tup – jeden but. (tupanie jedną nogą)
Tup, tup, tup – drugi but. (tupanie drugą nogą)
Tup, tup, tup – buty dwa (tupanie dwiema nogami)
Tup, tup, tup – mam je ja (wskazywanie na siebie)



4. rok życia

1. Proste zagadki tematyczne.

Początkowo dobrze wybrać bardzo proste zagadki opisowe np.: Kto ma ryjek, chrumka i je z koryta? A potem próbować zagadek trudniejszych, opisujących nowe, nieznane rzeczy, wierszowanych (Co to jest? Małe pudełko z igłą w środku, która zawsze północ wskaże. Cenią ten przedmiot marynarze.)

Gdzie szukać?
Gotowe zbiory zagadek są dostępne w formie książkowej lub w postaci gier planszowych np. Zagadki smoka Obiboka (Granna)

2. Zabawy tematyczne z użyciem maskotek, figurek, różnych przedmiotów codziennego użytku lub bez użycia czegokolwiek prócz wyobraźni

Na przykład: udawanie rodziny misiów na przyjęciu urodzinowym; zabawa w sklep, lekarza, szkołę, przedszkole, Indian itp.

3. Wyliczanki (znakomite ćwiczenie językowej pamięci słuchowej).

Na przykład:
Siedzi świnia na moście i obgryza paznokcie! Ile już obgryzła? 1, 2, 3, ….
--------------------------
Raz i dwa, raz i dwa,
pewna pani miała psa.
trzy i cztery, trzy i cztery,
ten pies dziwne miał maniery.
Pięć i sześć, pięć i sześć,
wcale lodów nie chciał jeść. Siedem osiem, siedem osiem,
wciąż o czekoladę prosi.
Dziewięć dziesięć, dziewięć dziesięć,
kto mu czekoladę niesie.
(z pokazywaniem naprzemiennie palcem raz na jedną, raz na drugą osobę)

4. Rysowanie na komendę.

Dorosły ma kartkę i ołówek, a dziecko dyktuje mu, co ma zrobić, żeby narysować np. kotka. Osoba słuchająca maluje tylko to, co zostało nazwane. Dziecko ma okazję precyzować swoje myśli i odczuć, że słowa mają znaczenie i sens. Wyobraźmy sobie rysunek przedstawiający tatę, który ma – wg opisu – samą brodę, oczy, nos, brązowe buty i tatuaż na ręce

5. Zabawy znane i lubiane.

Stary niedźwiedź mocno śpi
Chodzi lisek koło drogi
Na dywanie siedzi jeż, co on robi to my też

6. Opisywanie czynności złożonych, których się w danym momencie nie robi ani nie ogląda.

Jak się robi pizzę?
Jak się rodzi motyl?
Jak to się dzieje, że…?
Jak to jest zrobione?

7. Czytanie książeczek tematycznych.

W przedszkolu, W szkole, U lekarza, W lesie, Na wsi, W mieście itp.

Bardzo wartościowe są również książeczki obrazkowe (bez tekstu), wymagające opowiadania treści przedstawionych wyłącznie za pomocą ilustracji (Miasteczko Mamoko, Lato – i pozostałe pory roku – na ulicy Czereśniowej itp.)

Polecam również wiersze: D. Wawiłow, A. Frączek, W. Chotomskiej, D. Gellner, J. Brzechwy, J. Tuwima, L. Kerna

8. Ciuciubabka dźwiękowa.

Próby odgadnięcia, skąd dobiega dźwięk. Szukanie źródła dźwięku z zawiązanymi oczami.
Inny propozycja zabawy z dźwiękiem to wymyślanie „dlaczego?” np. Dlaczego dzidziuś za ścianą płacze? Dlaczego u sąsiada wyje alarm? etc.

9. Do czego można tego użyć?

np. łyżeczka (do picia, jedzenia, kopania w piasku, jako wyrzutnia do piłki, klucz, wskazówka zegara ….)



5-6. rok życia

1. Jedzie pociąg na literę ….(np. /o/): ołówek, oko, oskrzela… (podawanie słów na zmianę)

Cel: doskonalenie analizy i syntezy słuchowej; osłuchanie z trudniejszymi wyrazami, poznanie nowych słów.

2. Zabawa w głuchy telefon (podawanie szeptem do ucha dziecka tego, co ma przekazać komuś)

Może to być „misja” przekazania ważnej informacji np. tacie: Idź do taty i powiedz mu, że go kocham.

3. Zabawa w role

Wspólne wykonywanie zabawek z rolek papieru, lepienie z ciastoliny, masy solnej, przebieranie się, odgrywanie scenek parateatralnych, robienie wspólnie np. programu telewizyjnego (wystarczy karton z wyciętym otworem na „ekran”)

4. Przybliżanie zależności rodzinnych, czyli: kto jest kim w rodzinie?

Babcia Lidzia to mama taty, a babcia Marysia to moja mama. Ciocia Justyna to siostra taty, córka babci Lidzi i moja szwagierka itp.

5. Używanie powiedzeń i przysłów w codziennym życiu. Tłumaczenie ich znaczenia dziecku.

Niedaleko pada jabłko od jabłoni.
Szukanie igły w stogu siana.
Zjeść z kimś beczkę soli.
Leje jak z cebra. itp.

6. Czytanie bajek, baśni, opowiadań (sięgajcie po wersje pełne, „literackie”); słuchanie Bajek-Grajek (słuchowisk muzycznych, więcej na: www.bajki-grajki.pl)); cyklicznych audycji radiowych dla dzieci (3. Program Polskiego Radia – Zagadkowa niedziela; 1. Program Polskiego Radia - Radio dzieciom, 19:30)

Dziecko w ten sposób rozwija pamięć, umiejętność kojarzenia, rozwija myślenie logiczne, osłuchuje się z polszczyzną literacką, bogactwem struktur zdaniowych, wzbogaca swój zasób słownictwa. Warto zadawać pytania dotyczące treści.

7. Śpiewanie.

Ćwiczy pamięć słowną i wymowę. Można zrobić sobie niby-mikrofon i udawać piosenkarza.

8. Wymienianie nazw danej kategorii, które rozpoczynają się określoną głoską lub sylabą, np.: Wymień zwierzęta na literę/ sylabę (wersja trudniejsza) /k/:
koń, koza, kangur, krowa, kameleon, kakadu …

9. Znajdywanie różnic w parach obrazków.

Ważne, by dziecko opowiadało komuś o tych różnicach, a nie w ciszy tylko je rozpoznawało.

10. Rozwiązywanie łamigłówek językowych. Zabawa w skojarzenia.

Jakie pałki się palą?
Jaki lis skrada się za listonoszem?
Jak mata strzela?

Co można otworzyć?
Wymyśl jak najwięcej rzeczy, które można zrobić z butem?

11. Skandowanie sylab w wyrazach/ zdaniach, krótkich tekstach (jednocześnie skacząc/klaszcząc/ robiąc odpowiednią ilość kroków)

Pa-da desz-czyk, pa-da-desz-czyk,
prze-szedł pa-nią dresz-czyk?

12. Opowiadanie historyjek obrazkowych, prawdziwych historii z własnego dzieciństwa, wymyślone przygody zabawek dziecka (np. w oparciu o autentyczne wydarzenia z życia dziecka).



opracowanie:
Paulina Jarzynka, logopeda

Przedszkolowo.pl logo