Opóźniony rozwój mowy a wada wymowy

Co oznacza pojęcie: „wada wymowy”?
Czym się różni opóźniony rozwój mowy od wady wymowy?

WADA WYMOWY to nieprawidłowa realizacja głoski lub głosek, odbiegająca od normy językowej, ale także nieprawidłowa realizacja elementów prozodycznych wypowiedzi, takich jak: akcent, melodia, rytm.
Termin ten stosuje się wymiennie z innymi, takimi jak: dyslalia, zaburzenia artykulacyjne.
W okresie kształtowania się mowy (0-7 r. ż.) można dostrzec nieprawidłowości w rozwoju mowy, które wtórnie mogą prowadzić do zaburzeń artykulacyjnych.
Przykład: nieprawidłowa wymowa głosek dentalizowanych, polegająca na artykułowaniu tych głosek z językiem między zębami.
Jak wynika z wcześniejszych zestawień, dotyczących norm rozwojowych dla mowy, zjawisko polegające na braku głoski lub zamianie jednej na inną, prawidłowo realizowaną, jest naturalną cechą rozwojową w okresie kształtowania się mowy.
Elizje czy substytucje, mimo, że są w pierwszej kolejności dostrzegane, nie świadczą o zaburzeniu rozwoju mowy, choć mogą wpływać w sposób znaczący na jej zrozumiałość, czyli utrudniać skuteczną komunikację. U starszego dziecka mogą być symptomem ORM.
Zaburzeniami rozwoju mowy nie są również chwilowe nieprawidłowości w wymowie głosek detalizowanych w okresie wymiany uzębienia mlecznego na stałe.
Odmiennie rzecz się ma z wadami wymowy.
Wady wymowy, jeśli dotyczą 1 głoski, bądź jednego szeregu głosek, nie powodują zazwyczaj problemów ze zrozumieniem, więc często są bagatelizowane jako, że „dziecko kiedyś nauczy się mówić poprawnie”. To błąd.

Zniekształcenie dźwięku powinno podlegać korekcji niezależnie od wieku dziecka, ponieważ deformacja nigdy nie jest normą, a im dłużej dziecko nieprawidłowo artykułuje dany dźwięk, tym bardziej utrwala błędny wzorzec korowy głoski.

Jeśli u dziecka podejrzewamy wadę wymowy, postępujemy podobnie, jak przy ORM:
- upewniamy się, czy dziecko dobrze słyszy (badanie słuchu);
- udajemy się do logopedy, który sprawdza budowę i sprawność artykulatorów oraz ocenia funkcje, mające wpływ na mowę; szuka przyczyn problemu; likwiduje je i koryguje wadę.

Najważniejsze przyczyny wad wymowy:
- zaburzenia słuchu fonemowego;
- niska sprawność narządów mowy (warg, języka, żuchwy);
- zaburzone funkcje – nieprawidłowe oddychanie, połykanie, żucie;
- wady zgryzu;
[wynikające często ze sposobu karmienia, żywienia, błędów pielęgnacyjnych]
- niezwracanie uwagi na wymowę lub wymaganie od dziecka powtarzania głoski, której
nie jest w stanie wypowiedzieć ze względu na niską sprawność języka, warg i języka, obniżone napięcie mięśniowe w obrębie aparatu artykulacyjnego lub innego obiektywnego powodu (nie ma to nic wspólnego z niechęcią, niedbalstwem czy lenistwem, o które często dziecko bywa posądzane);
- warunki anatomiczne (skrócone wędzidełko podjęzykowe, diastema, rozszczep podniebienia, wargi);
- porażenia, choroby organiczne UN;
- uwarunkowania genetyczne (dziecko późno zaczęło mówić, podobnie jak rodzice; prócz zaburzeń artykulacyjnych występowały zaburzenia równowagi, opóźnione siadanie, chodzenie, dziecko jest mniej sprawne ruchowo, niż rówieśnicy).


opracowanie:
Paulina Jarzynka, logopeda
Przedszkolowo.pl logo