Jak uczyć dzieci szacunku?

Zastanówmy się chwilę nad szacunkiem. Czym jest, w jaki sposób się przejawia, jakie są skutki jego okazywania oraz zaniechania. Jak się czujemy gdy żyjemy w zgodzie z tą wartością?
Co się dzieje, gdy szacunek znika w relacjach międzyludzkich? Jeśli chcemy nauczyć dziecko prawdziwego szacunku (okazywanego nie ze strachu lub pod presją) powinniśmy od urodzenia traktować je z szacunkiem.
Szacunek jest wartością moralną, wskazówką jak traktować siebie i innych ludzi, by nie naruszyć swojej ani cudzej godności. Jest on fundamentem innych wartości moralnych takich jak uczciwość, odpowiedzialność, mądrość, dobro. Jeśli mamy szacunek do siebie i do innych ludzi, respektujemy także pozostałe wartości: nie kłamiemy, nie kradniemy, nie krzywdzimy innych, nie zaniedbujemy swoich obowiązków i talentów, staramy się postępować mądrze i sprawiedliwie, dbamy o przyrodę i piękno, aby służyły nam i innym.

Każdy człowiek pragnie, aby inni odnosili się do niego z szacunkiem. Bezbłędnie wyczuwamy, czy ktoś potraktował nas z szacunkiem, lub nie. Mówią nam o tym nasze uczucia. Kiedy w obecności jakiejś osoby czujemy się dobrze, zaczynamy wierzyć w swoje siły i umiejętności, wzmacnia się nasze samo uznanie. Jeśli czujemy się przy kimś swobodnie w wyrażaniu swoich potrzeb i poglądów to znaczy, że jesteśmy przez nią traktowani z szacunkiem.
Ważne jest zatem, aby nasze dzieci rozumiały czym jest szacunek, a także aby umiały i chciały tę wartość praktykować.

W życiu codziennym okazujemy szacunek na bardzo wiele sposobów, poprzez na przykład:
- uśmiechanie się do innych
- przyjazne patrzenie w oczy osobie, która do nas mówi
- spokojny i niebyt głośny ton głosu
- używanie kulturalnego (nie wulgarnego) słownictwa (także w sytuacji gdy nie słyszą nas dzieci)
- mówienie „przepraszam”, „dzień dobry”, „dziękuję”, „proszę” itp.
- używanie zwrotów grzecznościowych „czy mógłbyś…?”, zamiast „musisz to zrobić”; „poproszę”, zamiast „chcę” lub „daj mi”
- przedstawianie się gdy dzwonimy do kogoś
- pytanie się o zgodę we wspólnym pomieszczeniu (np. o otwarcie okna w przedziale pociągu) zanim zrobimy coś co może zakłócić spokój innym osobom
- zapamiętywanie imion i nazwisk osób oraz prawidłowe ich używanie
- okazywanie życzliwego zainteresowania ludziom
- docenianie innych osób, ich dobrych cech, czynów, osiągnięć, wyglądu
- uprzejmość np. przepuszczanie przez drzwi
- drobna pomoc
- udzielanie informacji
- prawdomówność
- słuchanie czyjejś wypowiedzi bez przerywania
- punktualność
- sprzątanie po sobie
- dbanie o cudze dobro (np. przypilnowanie bagażu)
- mówienie o innych z życzliwością
- powstrzymywanie się od krytykowania siebie i innych
- noszenie stosownego stroju do okazji
- pukanie przed wejściem do czyjegoś pokoju
- celebrowanie uroczystości (np. urodzin, Dnia Babci, Mamy itp.)

Nie zakładajmy, że dzieci wiedzą, jak należy się zachować. Ludzie często zachowują się źle, gdy nie wiedzą jak postąpić. Nie krytykujmy i nie karzmy dzieci za błędy, ale uczmy je właściwych zachowań ze świadomością, że trzeba będzie o nich wielokrotnie przypominać. I starajmy się sami pracować nad sobą, aby być dla nich dobrym przykładem.



opracowała: A.Harowicz
Przedszkolowo.pl logo